คำสอนจากวจนะของท่านอิมามญะวาด (อ.)

คำสอนจากวจนะของท่านอิมามญะวาด (อ.)

โดย : ฮุจญะตุลอิสลามวัลมุสลิมิน ซัยยิดศ็อดรุสซาดาต

ท่านอิมามญะวาด(อ) กล่าวว่า

قَالَ الامامُ الجواد (ع) مَنِ اسْتَغْنی بِاللهِ إفْتَقَرَ النّاسُ إلَیْهِ، وَ مَنِ اتَّقَی اللهَ أحَبَّهُ النّاسُ وَ إنْ كَرِهُوا

“ผู้ใดเห็นว่าตนพอเพียงและอาศัยพระผู้เป็นเจ้าเป็นที่พึ่ง พระองค์จะทรงทำให้ผู้คนทั้งหลายต้องพึ่งพาเขา   และผู้ใดดำรงตนด้วยความยำเกรงต่อพระผู้เป็นเจ้า ย่อมเป็นที่รักของผู้คน  แม้ว่าพวกเขาเองจะมิได้เป็นผู้มีความยำเกรงก็ตาม”

คำอธิบาย

นิยามของคำว่า “ฟะกีร” (ความขัดสน)

คำว่า “ฟะกีร” ในเชิงจิตวิญญาณนั้น ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการขาดแคลนทรัพย์สินเงินทอง แต่หมายถึง “ความขัดสนโดยธรรมชาติ” ของมนุษย์ในฐานะสิ่งถูกสร้าง คือภาวะที่มนุษย์ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตนเอง ไม่ว่าจะเป็นด้านร่างกาย สุขภาพ ที่อยู่อาศัย หรือครอบครัว ทุกมิติของชีวิตล้วนต้องพึ่งพาอำนาจจากพระผู้เป็นเจ้าทั้งสิ้น

ดังที่อัลลอฮ์ (ซ.บ.) ทรงมีพระดำรัสไว้ใน ซูเราะฮ์ฟาฏิร อายะฮ์ที่  ๑๕ ว่า

يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ ۖ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

“โอ้มนุษย์เอ๋ย พวกเจ้านั้นเป็นผู้ที่ขัดสน (ต้องพึ่งพา) อัลลอฮ์ ส่วนอัลลอฮ์นั้น พระองค์คือผู้ทรงมั่งมี (ไม่ทรงพึ่งพาสิ่งใด) และทรงได้รับการสรรเสริญ”

บทวิเคราะห์ฮะดีษจากท่านอิมามญะวาด (อ.)

ส่วนที่หนึ่ง  ท่านอิมามญะวาด (อ.) ได้ให้แง่คิดที่ลึกซึ้งไว้ในส่วนแรกของฮะดีษว่า:

مَنِ اسْتَغْنى بِاللهِ إفْتَقَرَ النّاسُ إلَیْهِ

“ผู้ใดที่แสวงหาความพอเพียงผ่านพระเจ้า ผู้คนทั้งหลายจะกลับกลายเป็นฝ่ายที่ต้องการพึ่งพาเขา”

คำอธิบายเพิ่มเติม:

การพึ่งพาที่แท้จริง : มนุษย์ทุกคนไม่ว่าจะมั่งมีหรือทรงอำนาจเพียงใด ล้วนต้องพึ่งพาพระเจ้าในทุกลมหายใจ หากพระองค์มิทรงอนุมัติปัจจัยยังชีพ (ริซกี) หรืออากาศที่เราหายใจ เราย่อมไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้แม้เพียงวินาทีเดียว

อิสรภาพทางจิตใจ: เมื่อบุคคลหนึ่งเลิกคาดหวังผลประโยชน์จากมนุษย์ ไม่ประจบสอพลอเพื่อลาภยศ แต่กลับมอบความไว้วางใจ (ตะวักกัล) ทั้งหมดไว้ที่พระเจ้า เขาจะได้รับ “ความมั่นคงทางจิตใจ” และหลุดพ้นจากการเป็นทาสของวัตถุ

บารมีที่เกิดจากความดี : เมื่อจิตใจไม่ยึดติดและเต็มเปี่ยมด้วยคุณธรรม บารมีและความสง่างามจะเกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ส่งผลให้ผู้คนรอบข้างเกิดความเคารพศรัทธา และอยากเข้าหาเพื่อพึ่งพาสติปัญญาหรือความดีงามของเขาเอง  เกียรติยศและบารมีไม่ได้ถูกสร้างขึ้นด้วยทรัพย์สินเสมอไป แต่การเป็นคนดีที่มีความศรัทธามั่นคงและการสำนึกในความต่ำต้อยของตนต่อพระเจ้า คือหนทางสู่การเป็นผู้ทรงเกียรติที่มนุษย์ยอมรับอย่างแท้จริง

ส่วนที่สอง : พลังแห่งความยำเกรงและการเป็นที่รักของผู้คน

ท่านอิมามญะวาด (อ.) ได้กล่าวถึงหลักความจริงประการที่สองไว้ว่า:

وَ مَنِ اتَّقَی اللهَ أحَبَّهُ النّاسُ وَ إنْ كَرِهُوا

“และผู้ใดที่ดำรงตนด้วยความยำเกรงต่อพระผู้เป็นเจ้า พระองค์จะทรงบันดาลให้เขากลายเป็นที่รักของมนุษย์ แม้ว่าผู้คนเหล่านั้นจะมิได้เป็นผู้มีความยำเกรงก็ตาม”

อานุภาพของ “ตักวา” (ความยำเกรง)

ผู้ที่มีคุณธรรมและประพฤติดีโดยมีความยำเกรงต่อบาปเป็นที่ตั้ง แม้ในระยะแรกสิ่งที่เขาปฏิบัติอาจจะไม่เป็นที่ถูกใจของคนบางกลุ่ม หรืออาจถูกมองด้วยอคติ แต่ด้วย “ความสม่ำเสมอในความดี” และความบริสุทธิ์ใจ ในที่สุดพระเจ้าจะทรงเปลี่ยนหัวใจของผู้คนให้ยอมรับและศรัทธาในตัวเขา แม้แต่ในหมู่ผู้ที่ไม่ได้เลื่อมใสในศาสนาเองก็ตาม ก็ยังไม่อาจปฏิเสธความดีงามที่สะท้อนออกมาจากตัวเขาได้

ความรักที่ซื้อไม่ได้ด้วยทรัพย์สิน

สัญชาตญาณพื้นฐานของมนุษย์ทุกคนคือการอยากเป็นที่รักและเป็นที่ยอมรับ บางคนอาจทุ่มเททรัพย์สินเงินทองมหาศาลเพื่อซื้อความรักหรือการยอมรับจากผู้อื่น แต่ความรักที่ได้มาด้วยวัตถุนั้นมักจะไม่จีรังยั่งยืน ทว่าการเป็นที่รักด้วยแรงศรัทธานั้น “ไม่มีค่าใช้จ่าย” แต่ให้ผลลัพธ์ที่หยั่งรากลึกถึงระดับจิตวิญญาณ

ดังที่อัลลอฮ์ (ซ.บ.) ทรงยืนยันไว้ใน ซูเราะฮ์มัรยัม อายะฮ์ที่  ๙๖ ว่า:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا

“แท้จริง บรรดาผู้ศรัทธาและประกอบคุณงามความดีทั้งหลายนั้น พระผู้ทรงกรุณาปรานีจะทรงบันดาลความรักใคร่ให้เกิดขึ้นแก่พวกเขา”

รางวัลแห่งศรัทธาในโลกนี้

อายะฮ์นี้คือคำมั่นสัญญาว่า “รางวัล” สำหรับผู้ศรัทธาที่ประพฤติดี ไม่ได้มีเพียงในโลกหน้าเท่านั้น แต่จะปรากฏให้เห็นตั้งแต่ในโลกนี้ผ่านประการต่างๆ ดังนี้:

ความรักที่มาจากเบื้องบน คำว่า وُدًّا “วุด” ในภาษาอาหรับ หมายถึง ความรักที่เปี่ยมไปด้วยความเอ็นดู ความอ่อนโยน และความผูกพันที่บริสุทธิ์

เงื่อนไขสู่การเป็นที่รัก

ความรักที่เป็นนิรันดร์นี้เกิดขึ้นจากเงื่อนไข 2 ประการที่สอดประสานกัน:

ศรัทธา (อีมาน): ความเชื่อมั่นที่บริสุทธิ์และมั่นคงต่อพระเจ้า

ประกอบความดี (อามั้ล ศอลิฮ์): การกระทำที่ถูกต้องและสร้างคุณประโยชน์

เมื่อความศรัทธาภายในมาบรรจบกับการกระทำภายนอกที่งดงาม มันจะสร้าง “รัศมี ” และบุคลิกภาพที่ดึงดูดความเมตตาจากผู้คนรอบข้างโดยไม่ต้องปั้นแต่ง เป็นเกียรติยศที่พระเจ้าทรงประทานให้แก่บ่าวที่พระองค์ทรงรัก