ชีอะห์ เป็นนิกายที่ใหญ่อันดับสองในซาอุดิอาระเบีย

ชีอะห์ เป็นนิกายที่ใหญ่อันดับสองในซาอุดิอาระเบีย

ชีอะห์ในซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเป็นกลุ่มนิกายที่ใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศ มีถิ่นฐานอยู่ในหลายภูมิภาค เช่น ซาอุดีอาระเบียฝั่งตะวันออก  มะดินะห์ และเมืองอื่นๆ อีกหลายแห่ง รายงานการวิจัยนี้ได้ตรวจสอบภูมิศาสตร์ของการกระจายตัว สถานะทางสังคม และความท้าทายที่ชาวชีอะห์ต้องเผชิญในประเทศนี้

ชาวชีอะห์ในซาอุดีอาระเบียเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างทางนิกายของประเทศและอาศัยอยู่รวมกันอยู่ในพื้นที่บางพื้นที่ แม้ว่าพวกเขาจะมีประชากรจำนวนมาก แต่พวกเขายังต้องเผชิญกับข้อจำกัดและความท้าทายทางสังคม การเมือง และนิกายอย่างมากมาย การเข้าใจการกระจายทางภูมิศาสตร์และลักษณะเฉพาะของชุมชนนี้อาจช่วยให้เราเข้าใจสถานการณ์ของพวกเขาได้ดีขึ้น

พื้นที่อยู่อาศัยของชาวชีอะห์ในซาอุดิอาระเบีย:

ตะวันออกของซาอุดิอาระเบีย  (อัลชาร์กียะห์): จังหวัดอัลชาร์กียะห์ โดยเฉพาะเมืองกาตีฟ อัลอะห์ซา และดัมมาม เป็นศูนย์กลางการรวมตัวของชาวชีอะห์ที่ใหญ่ที่สุดในซาอุดีอาระเบีย  ภูมิภาคนี้มีความสำคัญมากเนื่องจากมีแหล่งน้ำมันสำรองและทำเลที่ตั้งทางยุทธศาสตร์  ชาวชีอะห์ในภูมิภาคนี้โดยทั่วไปนับถือนิกายชีอะห์สิบสองอิมาม และมีบทบาทสำคัญในด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และศาสนา

กาตีฟ: กาตีฟเป็นหนึ่งในเมืองชีอะห์ที่เก่าแก่ที่สุด ซึ่งมีประวัติศาสตร์ยาวนานในการยืนหยัดทางศาสนาอิสลามและนิกาย  เมืองนี้มีมัสยิดและฮุซัยนียะห์จำนวนมาก ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและสังคม  นอกจากนี้ เนื่องจากตั้งอยู่ในภูมิภาคที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน กาตีฟจึงเป็นสถานที่รวมตัวของนักวิชาการทางศาสนาและนักเคลื่อนไหวทางสังคม กิจกรรมทางวัฒนธรรม เช่น การจัดการพิธีอาชูรอในฮุซัยนียะห์ ทำให้เมืองนี้กลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางชีอะห์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในซาอุดีอาระเบีย

อัล-อะห์ซาอ์: อัลอะห์ซาอ์มีชื่อเสียงในเรื่องสวนอินทผลัมที่กว้างขวางและวัฒนธรรมที่อุดมสมบูรณ์ ชาวชีอะห์ในภูมิภาคนี้ประกอบอาชีพด้านการเกษตรและการพาณิชย์เป็นหลัก และมีความสัมพันธ์ทางสังคมที่แน่นแฟ้น อัลอะห์ซาอ์ ยังมีสถานที่ทางศาสนาที่มีชื่อเสียงซึ่งเป็นสถานที่สำหรับการรวมตัวและทำพิธีกรรมทางศาสนาอิสลามอีกด้วย ลักษณะเด่นประการหนึ่งของภูมิภาคนี้คือการสนับสนุนจากนักเคลื่อนไหวทางนิกายสำหรับชุมชน และความพยายามที่จะเสริมสร้างความสามัคคีของชาวชีอะห์

ดัมมาม: ดัมมาม ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะศูนย์กลางทางการค้าและอุตสาหกรรมแห่งหนึ่งของซาอุดีอาระเบียตะวันออก เป็นที่อาศัยของประชากรกลุ่มชีอะห์บางส่วน เนื่องจากมีเขตพื้นที่ติดกับเมืองกาตีฟและอัลอะห์ซาอ์  เมืองนี้จึงได้รับอิทธิพลจากกิจกรรมทางวัฒนธรรมและนิกายของภูมิภาคเหล่านี้ ในเมืองดัมมาม ฮุซัยนียะห์ทำหน้าที่เป็นฐานสำหรับรักษาเอกลักษณ์ทางนิกายของชีอะห์

มะดินะห์ และภูมิภาคนาเคาลาห์: มะดินะห์ เป็น เมืองของศาสดามูฮัมหมัด(ศ) เป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่สำคัญสำหรับการอยู่อาศัยของชีอะห์   ภูมิภาคนาเคาลาห์ ตั้งอยู่ทางใต้ของมะดินะห์  เป็นที่รู้จักในฐานะฐานที่มั่นหลักของชาวชีอะห์ในเมืองนี้

ภูมิภาคนาเคาลาห์มีประวัติศาสตร์อันยาวนานและมีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับอะห์ลุลบัยต์(อ)  มัสยิดชีอะห์แห่งเมดินา ตั้งอยู่ในสวนนาเคาลาห์ เป็นหนึ่งในสถานที่พิเศษที่ชาวชีอะห์แห่งมะดินะห์ใช้จัดพิธีกรรมทางศาสนาอิสลามและสังคม สวนอินทผลัมแห่งนี้ซึ่งได้รับการยกย่องว่าปลูกและขยายพัฒนาโดยอิมามอาลี (อ.) และอิมามฮะซัน (อ.) เป็นสถานที่รวมตัวของผู้แสวงบุญและผู้ศรัทธาชีอะห์จากทั่วทุกมุมโลก นอกจากนี้ โปรแกรมเลี้ยงละศีลอดที่มัสยิดอิมามฮะซัน (อ) ในช่วงเดือนรอมฎอนอันจำเริญและโอกาสอื่นๆ ยังทำให้พื้นที่นี้เป็นสถานที่พิเศษอีกด้วย

มักกะห์: แม้จะเป็นศูนย์กลางของชาวซุนนีซึ่งเป็นชนกลุ่มใหญ่ในซาอุดีอาระเบีย แต่มักกะห์ก็ยังเป็นที่อยู่อาศัยของชาวชีอะห์ซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยด้วยเช่นกัน ชาวชีอะห์ในเมืองนี้โดยทั่วไปอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีประชากรน้อยและมีมัสยิด (ฮุซัยนียะห์) ขนาดเล็กสำหรับใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาอิสลาม  เนื่องจากเมืองนี้มีความอ่อนไหวทางศาสนา กิจกรรมทางศาสนาอิสลามตามนิกายชีอะห์จึงดำเนินไปอย่างจำกัดและระมัดระวัง

นัจราน: ชีอะห์อิสมาอีลียะห์อาศัยอยู่ในภูมิภาคนัจราน ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของซาอุดีอาระเบีย มีวัฒนธรรมและพิธีกรรมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตนเอง ชุมชนนี้ซึ่งมีภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับชาวอิสมาอีลียะห์ มีบทบาทพิเศษในประวัติศาสตร์การเมืองและวัฒนธรรมของซาอุดีอาระเบีย แม้จะมีแรงกดดันทางการเมือง ชาวชีอะห์แห่งนัจรานก็ยังพยายามรักษาเอกลักษณ์ของตนผ่านพิธีกรรมทางศาสนาอิสลามและกิจกรรมทางวัฒนธรรม ลักษณะเด่นประการหนึ่งของนัจราน ได้แก่ การมีผู้นำศาสนาที่มีชื่อเสียง และเครือข่ายทางสังคมที่เข้มแข็งในหมู่ชาวชีอะห์

ฏออีฟ: ฏออีฟเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีชาวชีอะห์ในซาอุดีอาระเบียอาศัยอยู่ แม้ว่าประชากรชีอะห์ในภูมิภาคนี้จะมีจำนวนน้อยกว่าในภูมิภาคตะวันออก แต่การมีอิทธิพลต่อประวัติศาสตร์ ศาสนาและวัฒนธรรมของภูมิภาคนี้ถือว่าสำคัญมาก

พื้นหลังทางประวัติศาสตร์: ฏออีฟเป็นสถานที่รวมตัวของกลุ่มนิกายต่างๆ อย่างยาวนาน เนื่องจากที่ตั้งทางภูมิศาสตร์และการเชื่อมโยงกับภูมิภาคตอนกลางของซาอุดีอาระเบีย ชาวชีอะห์ในภูมิภาคนี้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่กระจัดกระจายกัน

ลักษณะทางวัฒนธรรม: แม้จะมีข้อจำกัด แต่ชาวชีอะห์ในฏออีฟก็จะยังคงประกอบพิธีกรรมทางศาสนาอิสลาม  เช่น วันอาชูรอและอัรบะอีน โดยมีการรวมตัวกันในครอบครัวและในฮุซัยนียะห์ขนาดเล็ก ชุมชนนิกายเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความพยายามในการรักษาอัตลักษณ์ทางนิกายในสภาพแวดล้อมที่มีชาวซุนนีเป็นส่วนใหญ่

ความท้าทาย: ในฏออีฟยังมีข้อจำกัดทางนิกาย  เช่น การขาดการเข้าถึงสถานที่สำคัญทางนิกาย และการขาดโอกาสทางสังคมสำหรับชาวชีอะห์

พื้นที่กระจัดกระจายอื่น ๆ: นอกเหนือจากพื้นที่ดังกล่าวข้างต้นแล้ว ชาวชีอะห์ยังอาศัยอยู่ในเมืองและพื้นที่ต่าง ๆ เช่น ริยาด เจดดาห์ และหมู่บ้านเล็ก ๆ บางแห่งทั่วทั้งซาอุดีอาระเบีย ในพื้นที่เหล่านี้ ประชากรนิกายชีอะห์มักจะมีจำนวนน้อย และกิจกรรมทางนิกายของพวกเขาจะดำเนินการอย่างไม่เป็นทางการและในสถานที่ส่วนตัว เนื่องมาจากโครงสร้างนิกายซุนนีที่มีอิทธิพล

สถานะทางสังคมและวัฒนธรรมของชาวชีอะห์: แม้ว่าพวกเขาจะกระจายตัวทางภูมิศาสตร์ แต่ชาวชีอะห์ในซาอุดีอาระเบียก็มีวัฒนธรรมร่วมกันในการจัดพิธีกรรมและพิธีกรรมทางนิกาย  พิธีกรรมอาชูรอและอัรบะอีน ถือเป็นพิธีกรรมที่สำคัญที่สุดในชุมชนนี้ จัดขึ้นในฮุซัยนียะห์และมัสยิดต่างๆ ฮุซัยนียะห์มีบทบาทเป็นฐานหลักสำหรับกิจกรรมทางวัฒนธรรมและสังคมของชีอะห์

ความท้าทายและข้อจำกัด: ชีอะห์ในซาอุดีอาระเบียต้องเผชิญกับข้อจำกัดและความท้าทายมากมายตลอดหลายปีที่ผ่านมา ความท้าทายเหล่านี้ได้แก่ข้อจำกัดทางนิกาย การเลือกปฏิบัติในด้านเศรษฐกิจและสังคม และแรงกดดันทางการเมือง

ข้อจำกัดทางนิกาย:

ไม่อนุญาตให้สร้างมัสยิดใหม่สำหรับชาวชีอะห์ในบางพื้นที่

ข้อจำกัดในการประกอบพิธีกรรม  โดยเฉพาะช่วงเทศกาลอาชูรอและอัรบาอีน

การเลือกปฏิบัติทางเศรษฐกิจและสังคม:

ขาดการเข้าถึงโอกาสด้านการจ้างงานและเศรษฐกิจอย่างเท่าเทียมกัน

ขาดการลงทุนในพื้นที่ชีอะห์

แรงกดดันทางการเมือง:

การจับกุมและคุมขังนักเคลื่อนไหวและสังคมชีอะห์บางส่วน

ข้อจำกัดเกี่ยวกับกิจกรรมทางพลเมืองและวัฒนธรรม

ความพยายามของชุมชนชีอะห์ในการรักษาเอกลักษณ์ทางนิกายของตน: แม้จะเผชิญกับความท้าทายต่างๆ มากมาย แต่ชุมชนชีอะห์แห่งซาอุดีอาระเบียก็พยายามอย่างเต็มที่เพื่อรักษาเอกลักษณ์และค่านิยมทางนิกายของตนเอาไว้ ความพยายามดังกล่าวประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ต่อไปนี้:

การเสริมสร้างฮุซัยนียะห์และมัสยิดให้เป็นฐานทางสังคม

การสร้างเครือข่ายการสื่อสารเพื่อเผยแพร่คำสอนทางศาสนาอิสลามตามแนวทางชีอะห์

การจัดการเรียนรู้ด้านการศึกษาและวัฒนธรรมให้กับคนรุ่นใหม่

แม้จะเผชิญความท้าทายมากมาย แต่ชาวชีอะห์ของซาอุดีอาระเบียก็มีบทบาทสำคัญในวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของประเทศ การกระจายตัวทางภูมิศาสตร์จากตะวันออกไปใต้ของซาอุดีอาระเบียแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมและนิกายของชุมชนนี้ การเสริมสร้างอัตลักษณ์ทางนิกายและวัฒนธรรมของชุมชนนี้อาจช่วยเพิ่มการตระหนักรู้ของสาธารณชนเกี่ยวกับความสำคัญของการรักษาความหลากหลายทางนิกายและวัฒนธรรมในประเทศนี้

อ้างอิง  www.shia-news.com